Obnovljivi izvori energije su izvori energije koji su nastali kao posledica prirodnih procesa, a koji se stalno obnavljaju. U prirodi nastaju kao proizvod prirodnih procesa, a energija čiji su nosioci potiče direktno od Sunca, vetra ili iz dubina Zemlje.

Obnovljivi izvori energije nekada su se delili na tradicionalne obnovljive izvore energije u koje spadaju svi oblici iskorišćavanja hidroenergije i energije biomase, dok u nove obnovljive izvore energije spadaju energija Sunca, vetra, geotermalna energija i drugi nekonvencionalni oblici obnovljivih izvora energije. Ipak sve većom popularizacijom energije Sunca i energije vetra, upravo su ti tradicionalni obnovljivi izvori energije na neki način pali u drugi plan.

Drugu definiciju obnovljivih izvora energije dala je Međunarodna agencija za energiju prema čijem tumačenju se obnovljiva energija dobija iz prirodnih procesa koji se stalno obnavljaju, a koja uključuje električnu i toplotnu energiju dobijenu iz izvora Sunčeve svetlosti, vetra, energije kopnenih vodotokova, okeana, biomase i geotermalne energije kao i biogoriva i vodonika dobijenih iz obnovljivih izvora energije.

Energija iz obnovljivih izvora predstavlja strateško pitanje. Srbija poseduje značajne potencijale za izgradnju energetskih postrojenja za proizvodnju energije iz biomase, vetra, instalaciju malih hidrelektrana i geotermalnih izvora.

Izgradnja kapaciteta za proizvodnju energije iz obnovljivih izvora ima višestruki pozitivan uticaj koji se ogleda prvenstveno u ekološkom smislu gde se smanjuje štetan uticaj kapaciteta koji energiju proizvode iz fosilnih goriva (smanjenje emisije štetnih gasova u atmosferu) i nuklearnih goriva (smanjenje rizika od zračenja).

aftertitle

Energetski potencijal obnovljivih izvora energije u Srbiji

Srbija ima znatan energetski potencijal u obnovljim izvorima, ali on nije u dovoljnoj meri ili uopšte iskorišćen kada je reč o određenim izvorima energije poput vetra ili sunčevog zračenja. I pored mnogih izazova, cilj Srbije i njena obaveza (koja proističe iz članstva u Energetskoj zajednici u jugoistočnoj Evropi kao okvira za integraciju u energetsko tržište EU) je da poveća udeo energije iz obnovljivih izvora u potrošnji.

Procene pokazuju da je potencijal Srbije u obnovljivim izvorima energije jednak gotovo polovini godišnje potrebe zemlje za energijom. Taj potencijal je veliki posebno u poređenju sa nekim evropskim zemljama. Iskorišćenost potencijala je različita u nekim vrstama obnovljivih izvora u poređenju sa drugim zemljama. Smatra se da najveći potencijal Srbija ima u korišćenju biomase obzirom na veličinu i strukturu poljoprivredne proizvodnje. Veliki deo neiskorišćenog potencijala je u hidropotencijalu, a nešto manji u geotermalnim izvorima, energiji vetra i u sunčevom zračenju.

Na osnovu zakonske regulative EU, u proizvodnji i potrošnji energije iz obnovljivih izvora računaju se i velike hidroelektrane, ali se one u oblasti zaštite životne sredine ne smatraju ekološkim postrojenjima zbog štetnih efekata izgradnje brana po životnu sredinu. Ako napred navedeno uzmemo u obzir, bez velikih hidrocentrala, udeo električne energije iz obnovljivih izvora je vrlo mali. U skladu sa obavezama koje su posledica članstva Srbije u Energetskoj zajednici jugoistočne Evrope, kao i činjenici da je Srbija na putu u EU, jasno je da obnovljivi izvori energije predstavljaju i mogućnost za investiranje sa višestrukim pozitivnim efektima na širu društvenu zajednicu.

za zelenu energiju
Hidroenergija i male hidroelektrane

Hidroenergija predstavlja obnovljivi izvor energije, koji se vekovima koristi za dobijanje mehaničke, a već duže od sto godina i električne energije pomoću pretvaranja kinetičke energije vode. U proizvodnji električne energije tekuća voda pokreće hidrauličnu turbinu koja je povezana sa generatorom.

Ovakve elektrane se grade na mestima gde postoji dovoljno tekuće vode u smislu količine i visinske razlike. Jedan kWh energije proizveden u hidroelektrani je značajno jeftiniji i ima manji negativni uticaj na životnu okolinu u poređenju sa onim dobijenim iz drugih izvora. Iz ovog razloga su hidroelektrane popularnije i poželjnije kao izvor energije svuda gde za to postoje prirodni resursi. Količina proizvedene energije zavisi od količine dotoka vode i varira tokom godine. Male hidroelektrane su energetski objekti snage do 10 megavata i spadaju u kategoriju povlašćenih proizvođača energije.

Ukupan potencijal hidroenergije u Srbiji je iskorišćen oko 58% i to uglavnom izgradnjom velikih hidroelektrana. Preostali hidroenergetski potencijal je najveći u slivovima reka Morave, Drine i Lima, kao i Dunava. Ta područja su pogodna za izgradnju objekata snage veće od 10 megavata.

Potencijal malih vodotokova, na kojima se mogu graditi male hidroelektrane se procenjuje na oko 0,4% od ukupnog potencijala obnovljivih izvora u Srbiji.

Energetski potencijal vodotokova i lokacije za izgradnju malih hidroelektrana su definisane prema Katastru malih hidroelektrana u Srbiji iz 1987. godine, kojim je utvrđeno ukupno 856 lokacija i Katastru malih hidroelektrana u Vojvodini iz 1989. godine kojim je utvrđeno ukupno 13 lokacija. Van lokacija iz ovih katastara male hidroelektrane mogu se graditi uz saglasnost nadležnih državnih organa. Obzirom na protok vremena, lokacije iz oba katastra treba posmatrati kao mogućnost ali je potrebno dobiti sliku realnog stanja ponovnim utvrđivanjem podataka koji predstavljaju osnov za razmatranje potencijala lokacije, za šta su potrebna značajna sredstva. To danas rade potencijalni investitori prilikom razvoja svake lokacije posebno.